İçeriğe atla
Sayılar ve İşlemler

Bölünebilme Kuralları: 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11

Bölünebilme kuralları tam liste: 2'den 11'e her kuralın açıklaması, neden çalıştığı, rakam toplamı ve işaretli toplam testleri, çözümlü örnekler.

Güncelleme: ⏱ 5 dk okuma

Bölünebilme kuralları, bir sayıyı bölme işlemi yapmadan belirli sayılara bölünüp bölünmediğini anlamayı sağlayan pratik testlerdir. Asal çarpanlara ayırmanın, kesir sadeleştirmenin ve EBOB-EKOK sorularının hız motorudur. Bu rehberde 2'den 11'e tüm kuralları, gerekçeleri ve örnekleriyle bulacaksınız. Her sayıyı anında test eden bölünebilme kuralları aracı da emrinizde.

Kuralların Tam Listesi

SayıKuralÖrnek
2Son rakam çift (0, 2, 4, 6, 8)348 → bölünür
3Rakamlar toplamı 3'ün katı462 → 4+6+2 = 12 → bölünür
4Son iki basamak 4'ün katı1316 → 16 ÷ 4 = 4 → bölünür
5Son rakam 0 veya 5275 → bölünür
6Hem 2'ye hem 3'e bölünür432 → çift ✓, toplam 9 ✓ → bölünür
8Son üç basamak 8'in katı5240 → 240 ÷ 8 = 30 → bölünür
9Rakamlar toplamı 9'un katı729 → 7+2+9 = 18 → bölünür
10Son rakam 01230 → bölünür
11İşaretli rakam toplamı 11'in katı2728 → (8+7) − (2+2) = 11 → bölünür

Kuralların Ayrıntıları ve Gerekçeleri

Rakam toplamı testleri: 3 ve 9

Neden işe yarar? Çünkü 10 ≡ 1 (mod 3): her basamak "değerini koruyarak" toplanabilir. 100 = 99+1, 1000 = 999+1… olduğundan sayı ile rakamları toplamı 3'e (ve 9'a) bölünmede aynı kalanı verir.

Örnek — 5 basamaklı 4a23b sayısının 9'a bölünmesi: 4+a+2+3+b = 9+a+b toplamı 9'un katı olmalı. a+b = 5 ise toplam 14 → bölünmez; a+b = 9 ise toplam 18 → bölünür. Bu "basamak tamamlama" kalıbı sınav klasiğidir.

Kalma sorusu: Rakamlar toplamının 9'a bölümünden kalan, sayının 9'a bölümünden kalana eşittir. 4621 → 4+6+2+1 = 13 → 1+3 = 4 → 4621'in 9'a bölümünden kalan 4.

Son basamak testleri: 2, 4, 5, 8, 10

10, 100, 1000 sırasıyla 2·5, 4·25, 8·125 olduğundan:

  • 10'un katı olan kısım (son basamak hariç her şey) 2 ve 5'e zaten bölünür → kararı son rakam verir.
  • 100'ün katı kısım 4'e bölünür → kararı son iki basamak verir.
  • 1000'in katı kısım 8'e bölünür → kararı son üç basamak verir.

Örnek — 2468 sayısının 8'e bölünebilirliği: Son üç basamak 468 → 468 ÷ 8 = 58,5 → kalan var → 2468, 8'e bölünmez. (2'ye, 4'e bölünür: 68 = 4·17.)

İşaretli toplam testi: 11

10 ≡ −1 (mod 11) olduğundan basamaklar sağdan sola +, −, +, − işaretleriyle toplanır; sonuç 11'in katıysa (0, ±11, ±22…) sayı 11'e bölünür.

Örnek — 8195: (5 + 1) − (9 + 8) = 6 − 17 = −11 → 11'in katı → 8195, 11'e bölünür (8195 = 11 · 745).

Örnek — 121: (1 + 1) − 2 = 0 → bölünür ✓ (11² = 121)

Bileşik kurallar: 6, 12, 15

Aralarında asal çarpanlara ayrılmış sayılar için kurallar birleştirilir:

  • 6 = 2·3: hem 2 hem 3 testi geçmeli.
  • 12 = 4·3: hem 4 hem 3 testi.
  • 15 = 3·5: hem 3 hem 5 testi.

Dikkat: Birleştirme yalnızca çarpanlar aralarında asalsa geçerlidir. 4 = 2·2 için "iki kez 2 testi" yapılamaz; 4'ün kendi kuralı (son iki basamak) kullanılmalıdır.

Bölünebilme ve Kalan

Sayının kurala uymaması, kalanı da söyler:

  • 3'e ve 9'a bölümde kalan = rakamlar toplamının kalanı.
  • 2, 4, 5, 8, 10'da kalan = ilgili son basamak(lar)ın kalanı.
  • 11'de kalan = işaretli toplamın kalanı (negatifse 11 ekleyin).

Örnek — 1234'ün 5'e bölümünden kalan: Son rakam 4 → kalan 4. 4'e bölümünden kalan: 34 ÷ 4 → kalan 2.

Bu kuralların gerçek sayılarla otomatik uygulaması: Bölünebilme kuralları aracı — her kural için gerekçeyi de yazar.

EBOB-EKOK Alıştırmaları ve LGS Örnekleri

Bir sayının birden fazla sayıya kalansız bölünmesi ortak kat düşüncesini güçlendirir. 20 soruluk çalışma sayfasındaki ortak kat ve kalanlı problem sorularını deneyin; gerçek sınav uygulamaları için 2020 LGS çözümlerine ve 2023 LGS bilye sorusuna geçin.

Alıştırma: Kendinizi Deneyin

Bu kutu rastgele bir sayının belirli bir sayıya kalansız bölünüp bölünmediğini sorar. Bölme işlemi yapmadan, yalnızca bölünebilme kuralıyla karar verin. Seçiminizi yaptığınız anda doğru cevap ve gerekçesi gösterilir. Zorluğu Kolay, Orta ve Zor arasında değiştirebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

7 ile bölünebilmenin pratik kuralı var mı?

Yaygın bir kısa kural yoktur. Kullanılabilen yöntem: son basamağı iki katlayıp kalanından çıkarın, gerekirse tekrarlayın (161 → 16 − 2 = 14 → 14, 7'nin katı → 161 = 7·23 ✓). Pratikte doğrudan bölme yapmak çoğu zaman daha hızlıdır.

Rakamlar toplamı testi neden 3 ve 9 için farklı sonuç verir?

İkisi de aynı mekanizmayla çalışır; 9 testi daha güçlüdür. Toplam 9'un katıysa otomatik 3'ün katıdır ama tersi olmaz: 12 → 3'e bölünür, 9'a bölünmez.

Sayı hem 3 hem 5'e bölünüyorsa neye daha bölünür?

3 ve 5 aralarında asal olduğundan sayı 15'e de bölünür. Benzer şekilde 4 ve 9'a bölünen sayı 36'ya bölünür. EKOK mantığı burada devrededir: EKOK nedir?

Bu kurallar nerede işime yarar?

Asal çarpanlara ayırmada ilk eleme (asal çarpan aracı), kesir sadeleştirmede hızlı ortak bölen yakalama (sadeleştirme), EBOB adaylarını daraltma (EBOB) ve sınavlarda kalan soruları. LGS/KPSS bağlamı: KPSS-ALES EBOB EKOK teknikleri

#bölünebilme#rakam toplamı#11 kuralı#bölme

ebob-ekok.com.tr'nin kurucusu ve editörü. Her yazıyı MEB ortaokul matematik öğretim programını esas alarak hazırlar, örnekleri sitedeki hesaplama araçlarıyla tek tek doğrular ve okur geri bildirimleriyle günceller. Yayın politikamız →

İlgili Yazılar