EBOB EKOK Problemleri ve Çözüm Teknikleri
EBOB ve EKOK problemleri nasıl ayırt edilir ve çözülür? Eşit parça, periyodik olay, fayans, nöbet soru tipleri ve 10 çözümlü problem örneği.
EBOB-EKOK problemleri, LGS'den KPSS'ye her sınavın değişmez soru tiplerindendir. Bu sorularda asıl zorluk hesap değil, doğru kavramı seçmektir: soru EBOB mu istiyor, EKOK mu? Bu rehberde önce ayırt etme tekniğini, sonra en yaygın 10 problem tipini çözümlü örneklerle anlatacağız.
Hangi Soru EBOB, Hangisi EKOK?
Altın kural: Bütünü parçalara ayırıyorsanız EBOB; parçaları/olayları tekrar bir araya getiriyorsanız EKOK kullanılır.
| İpucu kelime | Kavram |
|---|---|
| "eşit parçalara ayırma", "en büyük parça", "en az sayıda kutu/şişe/fidan" | EBOB |
| "tekrar birlikte", "en az kaç gün sonra", "aynı anda", "en küçük ortak kat" | EKOK |
| "kare fayansla kaplama", "en büyük kenar" | EBOB |
| "nöbet", "sefer", "zil", "devriye" periyotları | EKOK |
Sonucu da kontrol edin: EBOB cevabı verilen sayılardan küçük, EKOK cevabı büyük olmalıdır. Tersiyse kavramı yanlış seçmişsinizdir. Ayrıntılı karşılaştırma: EBOB ve EKOK arasındaki fark
Tip 1-2: Eşit Parçalara Ayırma (EBOB)
Örnek 1: 24 m ve 36 m uzunluğundaki iki tel, eşit uzunlukta ve hiç artmayacak şekilde parçalara ayrılacaktır. Bir parçanın uzunluğu en çok kaç m olabilir?
Çözüm: Parça uzunluğu her iki teli de tam bölmeli ve en büyük olmalı → EBOB(24, 36) = 12 m. (Parça sayısı: 2 + 3 = 5.)
Örnek 2: 30 L zeytinyağı ve 42 L ayçiçek yağı, birbirine karıştırmadan eşit hacimli şişelere doldurulacak. En az kaç şişe gerekir?
Çözüm: Şişe hacmi en büyük olmalı ki şişe sayısı en az olsun → EBOB(30, 42) = 6 L. Şişe sayısı = 30/6 + 42/6 = 5 + 7 = 12 şişe.
Tip 3: Kare Fayans / Dikdörtgen Zemin (EBOB)
Örnek 3: 90 cm × 120 cm dikdörtgen şeklindeki bir zemin, kare fayanslarla hiç boşluk kalmadan kaplanacak. En büyük fayansın kenarı kaç cm'dir ve en az kaç fayans gerekir?
Çözüm: Fayans kenarı 90 ve 120'yi tam bölmeli → EBOB(90, 120) = 30 cm. Fayans sayısı = (90/30)·(120/30) = 3·4 = 12 fayans. Konunun tüm varyasyonları: Fayans problemleri
Tip 4: Fidan / Direk Dikme (EBOB)
Örnek 4: 48 m × 60 m dikdörtgen bahçenin çevresine, köşelere de gelmek üzere eşit aralıklarla fidan dikilecek. En az kaç fidan gerekir?
Çözüm: Aralık, 48 ve 60'ı bölen en büyük sayı olmalı → EBOB = 12 m. Çevre = 2·(48+60) = 216 m → fidan sayısı = 216/12 = 18 fidan.
Tip 5-6: Periyodik Olaylar (EKOK)
Örnek 5: Bir limandan A gemisi 12 günde, B gemisi 18 günde bir sefere çıkıyor. Bugün birlikte sefere çıktılarsa, en az kaç gün sonra tekrar birlikte çıkarlar?
Çözüm: EKOK(12, 18) = 36 gün sonra.
Örnek 6: 15 saniyede bir çalan kırmızı ışık ile 20 saniyede bir çakan tabela aynı anda çalıştı. 4. kez aynı anda çalışmaları başlangıçtan kaç saniye sonradır?
Çözüm: EKOK(15, 20) = 60 sn. Aynı anda çalışlar 0., 60., 120., 180. saniyelerde olur; 4. kez (0 hariç 3. tekrar) 180. saniye. Dikkat: "kaçıncı kez" sorularında başlangıç anını sayıp saymadığınızı netleştirin.
Tip 7: Nöbet ve Vardiya (EKOK)
Örnek 7: İki hemşireden biri 6 günde, diğeri 8 günde bir nöbet tutuyor. İlk kez birlikte nöbet tuttuktan sonra ikinci kez birlikte nöbet kaç gün sonradır?
Çözüm: EKOK(6, 8) = 24. Birlikte nöbetler 0., 24., 48. günlerde → ikinci kez birlikte nöbet 24 gün sonra (ilk birlikte nöbetten sonra bir tam periyot). Nöbet problemlerinin "arada kaç kez yalnız nöbet tutar" gibi tüm uzantıları: Nöbet ve vardiya problemleri
Tip 8: Ortak Kat İsteyen Sayı Soruları (EKOK)
Örnek 8: 4'e, 6'ya ve 9'a bölündüğünde her seferinde 2 kalanını veren üç basamaklı en küçük pozitif tam sayı kaçtır?
Çözüm: Sayı = EKOK(4, 6, 9) · k + 2 = 36k + 2. Üç basamak için k = 3 → 36·3 + 2 = 110. (k = 2 → 74 iki basamaklı.)
Tip 9: EBOB + EKOK Karma (Köprü Eşitlik)
Örnek 9: İki sayının EBOB'u 8, toplamı 72'dir. Bu sayıların EKOK'u en çok kaç olabilir?
Çözüm: Sayılar 8a ve 8b (a, b aralarında asal), 8a + 8b = 72 → a + b = 9. Aralarında asal (a, b) çiftleri: (1,8), (2,7), (4,5). EKOK = 8·a·b → en büyük çarpım a·b = 4·5 = 20 → EKOK = 160. Köprü eşitlikle kontrol: 8 · 160 = 1280 = 32 · 40 ✓
Tip 10: Çubuk/Tel Kesme (EBOB)
Örnek 10: 45 cm ve 60 cm'lik iki çubuk eşit ve en büyük uzunlukta parçalara ayrılıyor. Toplam kaç parça elde edilir?
Çözüm: EBOB(45, 60) = 15 → parçalar 45/15 + 60/15 = 3 + 4 = 7 parça. Bu tipin "artan parça" varyasyonları: Çubuk ve tel kesme problemleri
Pratik önerisi: Her problemi çözdükten sonra sayıları [EBOB EKOK aracına](/arac/ebob-ekok-hesaplama/) girip adım adım çözümü izleyin; özellikle EBOB × EKOK = a · b sağlamasını alışkanlık hâline getirin. Temel hesap pratiği için: [25 çözümlü örnek](/rehber/ebob-ekok-cozumlu-ornekler/)
Çalışma Sayfası ve Çıkmış LGS Soruları
EBOB mu EKOK mu seçme pratiği için 20 soruluk çalışma sayfasını çözün. Ardından gerçek kitapçıklardan seçilmiş 2020 LGS boncuk ve çuval sorularını ve 2023 LGS torba değiştirme sorusunu inceleyin.
Sık Sorulan Sorular
Problemde EBOB mu EKOK mu olduğunu kesin olarak nasıl anlarım?
İki test kullanın: (1) Sonuç verilen sayılardan küçük mü olmalı (EBOB) büyük mü (EKOK)? (2) Senaryo "bölme/parçalama" mı (EBOB) "buluşturma/eşitleme" mi (EKOK)? İkisi aynı cevabı veriyorsa kavram doğrudur.
"En az kaç gün sonra tekrar birlikte" sorusunda başlangıç günü sayılır mı?
Hayır; EKOK, başlangıçtan sonraki ilk buluşmayı verir. "İkinci kez birlikte" soruluyorsa EKOK'un 2 katını alın. Soru kökündeki "tekrar", "yeniden", "kaçıncı kez" ifadelerini dikkatle okuyun.
Kalanlı bölünebilme soruları hangi tipe girer?
"n ile bölündüğünde k kalanını veren" sorular EKOK tipidir: cevap EKOK·t ± k biçiminde aranır (Örnek 8). "Tam bölen en büyük" sorular ise EBOB tipidir.
Bu problemler hangi sınavlarda çıkar?
LGS'de soru sayısı yıldan yıla değişebilir; kesin bir yıllık sayı varsaymayın. Geçmiş kitapçıklardan örnekler ve çalışma bağlantıları için LGS rehberimize bakın. KPSS-ALES-DGS teknikleri için ayrı rehberimizi inceleyin.
ebob-ekok.com.tr'nin kurucusu ve editörü. Her yazıyı MEB ortaokul matematik öğretim programını esas alarak hazırlar, örnekleri sitedeki hesaplama araçlarıyla tek tek doğrular ve okur geri bildirimleriyle günceller. Yayın politikamız →