İçeriğe atla
Kesirler ve Rasyonel Sayılar

Kesirlerde Toplama ve Çıkarma Nasıl Yapılır?

Kesirlerde toplama ve çıkarma: payda eşitleme, EKOK ile ortak payda bulma, tam sayılı kesirlerle işlemler ve adım adım çözümlü örnekler.

Güncelleme: ⏱ 3 dk okuma

Kesirlerde toplama ve çıkarmanın tek büyük kuralı vardır: paydalar eşit olmadan paylar toplanamaz/çıkarılamaz. Nedeni sezgiseldir: farklı boyutta dilimlerle çalışıyorsunuzdur; önce dilimleri aynı boyuta getirmeniz gerekir. Bu rehberde payda eşitlemeyi, EKOK ile en verimli ortak paydayı bulmayı ve tam sayılı kesirlerle işlemi adım adım göreceğiz.

Paydalar Eşitse: Doğrudan İşlem

Paydalar aynıysa yalnızca paylar toplanır/çıkarılır, payda aynen yazılır:

2/7 + 3/7 = (2+3)/7 = 5/7

9/11 − 4/11 = (9−4)/11 = 5/11

Sonuç sadeleşebiliyorsa sadeleştirin: 2/8 + 4/8 = 6/8 = 3/4 → Kesir sadeleştirme

Paydalar Eşit Değilse: Payda Eşitleme

Kesirler, ortak paydaya genişletilir. En pratik ortak payda, paydaların EKOK'udur:

Örnek — 3/4 + 2/6:

1) EKOK(4, 6) = 12 → ortak payda 12.

2) Genişlet: 3/4 = 9/12 (×3),   2/6 = 4/12 (×2).

3) Topla: 9/12 + 4/12 = 13/12.

4) Sonuç bileşik → tam sayılı yaz: 1 tam 1/12 (sade hâlde; EBOB(13,12)=1).

EKOK'u hızlı bulma: EKOK nedir? • Paydalar aralarında asalsa EKOK doğrudan çarpımdır: 1/6 + 1/35 için ortak payda 210.

Çapraz çarpım alternatifi: EKOK aramak istemiyorsanız ortak paydayı paydaların çarpımı alın ve çapraz genişletin: a/b + c/d = (a·d + c·b)/(b·d). Her zaman çalışır ama büyük sayılar üretir; sonuçta sadeleştirme şart olur. 3/4 + 2/6 → (3·6 + 2·4)/24 = 26/24 = 13/12 — aynı cevap, fazladan sadeleştirme adımı.

Çıkarmada İşaret ve Sıralama

Çıkarma da aynı hazırlığı ister; tek ek dikkat, büyükten küçüğü çıkarma sırasıdır (sonuç negatifse işaretli çalışılır):

Örnek — 5/6 − 3/4: EKOK(6, 4) = 12 → 10/12 − 9/12 = 1/12

Örnek — 1/4 − 2/3: 3/12 − 8/12 = −5/12 (negatif sonuç; işaret payda tutulur)

Tam Sayı ve Tam Sayılı Kesirlerle İşlem

  • Tam sayıyı kesre çevirin: 3 = 3/1; sonra ortak paydaya genişletin. Örn. 2 − 3/5 = 10/5 − 3/5 = 7/5 = 1 tam 2/5.
  • Tam sayılı kesirlerde iki yol: (a) bileşik kesre çevirip işlem yap (önerilen), (b) tam kısımları ve kesir kısımlarını ayrı topla.

Örnek — 1 tam 3/4 + 2 tam 5/6:

Yol (a): 7/4 + 17/6 → EKOK 12 → 21/12 + 34/12 = 55/12 = 4 tam 7/12

Yol (b): (1+2) + (3/4 + 5/6) = 3 + (9/12 + 10/12) = 3 + 19/12 = 3 + 1 tam 7/12 = 4 tam 7/12 ✓

Tüm bu işlemleri adım adım gösteren kesir hesaplama aracı, EKOK bulmadan sadeleştirmeye kadar her aşamayı raporlar.

Sık Yapılan Hatalar

1 Paydaları da toplamak: 1/4 + 2/4 = 3/8 DEĞİL, 3/4'tür! Payda, "dilim boyutu"nu anlatır; toplamada değişmez.

2 Genişletme çarpanını paya uygulamamak: 3/4 → payda 12 olacaksa pay da 3 ile çarpılmalı: 9/12. Payı aynı bırakmak (3/12) kesrin değerini küçültür.

3 Sonucu sadeleştirmemek: 26/24 cevabı 13/12 olarak yazılmalı. Sınavlarda sade olmayan cevap puan kaybettirir.

Alıştırma: Kendinizi Deneyin

Bu kutu paydaları farklı kesirlerle toplama ve çıkarma soruları üretir. Önce ortak paydayı (paydaların EKOK'unu) bulun, sonucu en sade biçimde yazın. Cevabınızı yazıp Kontrol Et'e basın; ardından adım adım çözümü inceleyebilirsiniz. Zorluğu Kolay, Orta ve Zor arasında değiştirebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Ortak payda olarak neden EKOK tercih edilir?

Çünkü en küçük ortak payda, en küçük sayılarla çalışmayı sağlar; sadeleştirme yükü azalır. Paydaların çarpımı da geçerli bir ortak paydadır ama gereksiz büyütür: EKOK(4,6) = 12 yerine 24 ile çalışmak fazladan işlem demektir.

Üç kesir birden nasıl toplanır?

Üç paydanın EKOK'u alınır ya da ikili ikili ilerlenir: 1/2 + 1/3 + 1/4 → EKOK(2,3,4) = 12 → 6/12 + 4/12 + 3/12 = 13/12. EKOK'un zincirleme özelliği (EKOK(EKOK(a,b),c)) ikili ilerlemeyi de geçerli kılar.

Toplama sonucu her zaman sadeleşir mi?

Hayır; bazen sonuç zaten sadedir (9/12 + 4/12 = 13/12). Kural: işlem bittikten sonra EBOB(pay, payda) kontrolü yapın; 1'den büyükse bölün.

Negatif kesirlerle toplama nasıl yapılır?

Tam sayılardaki işaret kuralları geçerlidir: −1/3 + 1/2 = −2/6 + 3/6 = 1/6. Kesir kısmı yalnızca "sayının boyutu"dur; işaret yönetimi tam sayıdaki gibidir. İşaretli çalışmanın temeli için: Sayı kümeleri

#kesir toplama#kesir çıkarma#payda eşitleme#ekok

ebob-ekok.com.tr'nin kurucusu ve editörü. Her yazıyı MEB ortaokul matematik öğretim programını esas alarak hazırlar, örnekleri sitedeki hesaplama araçlarıyla tek tek doğrular ve okur geri bildirimleriyle günceller. Yayın politikamız →

İlgili Yazılar